Eurokorpus jest związkiem taktyczno-operacyjnym szybkiego reagowania. To międzynarodowa formacja, która może zostać użyta w operacji wojskowej NATO lub Unii Europejskiej. Jej dowództwo znajduje się w Strasburgu.

Eurokorpus został powołany przez Niemcy i Francję w 1992 r. W 1993 r. dołączyła Belgia, rok później Hiszpania, a w 1996 r. Luksemburg. Państwa te, wraz z Francją i Niemcami, stały się tzw. państwami ramowymi, które wspólnie decydują o zadaniach, strukturze i rozwoju tej formacji. W 2002 r. do Eurokorpusu przyjęto jako państwa stowarzyszone Polskę, Austrię, Finlandię, Grecję i Turcję, rok później Kanadę, w 2009 r. Włochy, a w 2016 r. Rumunię. Oficerów łącznikowych do dowództwa wysłały także Holandia i Wielka Brytania. Z czasem Austria, Finlandia i Kanada wycofały się ze struktur.

Państwa stowarzyszone wysyłają żołnierzy, sprzęt i elementy zabezpieczające do dowództwa i sztabu w Strasburgu (Polska wysłała m.in. ok. 200 ciężarówek). Państwa te wydzielają też pod dowództwo Eurokorpusu jednostki wojskowe, stacjonujące w miejscach stałych dyslokacji i znajdujące się w normalnych warunkach pod dowództwem narodowym. Na co dzień Eurokorpusowi podlega jedynie brygada francusko-niemiecka.

Najważniejszym organem Eurokorpusu jest Komitet Wspólny złożony z szefów obrony lub sztabów generalnych państw ramowych oraz dyrektorów politycznych z ministerstw spraw zagranicznych. Rotacyjnie co roku inne państwo przewodniczy pracom komitetu wyznaczając sekretarza Eurokorpusu.

Komitetowi Wspólnemu podlega Komitet Eurokorpusu, który składa się ze starszych oficerów z państw ramowych i dowództwa Eurokorpusu. Ciało to zbiera się raz na kwartał. W posiedzeniach mogą uczestniczyć przedstawiciele państw stowarzyszonych, o ile omawiane są zagadnienia ich dotyczące. Komitet Eurokorpusu nadzoruje praktyczną realizację decyzji Komitetu Wspólnego dotyczących np. przygotowania sił, organizacji, finansowania, obsady stanowisk, szkolenia i ćwiczeń, zabezpieczenia logistycznego i kontaktów międzynarodowych.

Główne zadnia Eurokorpusu

Głównym celem Eurokoprusu jest udział w operacjach kryzysowych, humanitarnych, ratunkowych oraz utrzymywania i wymuszenia pokoju. Eurokorpus posiada również zdolność prowadzenia operacji i działań w ramach art. 5 Paktu Północnoatlantyckiego, który mówi o wspólnej obronie państw NATO.

Pierwszą operacją bojową Eurokorpusu był udział w sojuszniczej misji SFOR w Bośni i Hercegowinie w 1998 r. Dwa lata później jednostka przejęła dowództwo na siłami pokojowymi KFOR w Kosowie. Od sierpnia 2004 r. do lutego 2005 r. Eurokoprus dowodził misją stabilizacyjną ISAF w Afganistanie. Wziął w niej udział również w 2012 r. Żołnierze korpusu uczestniczyli także w misji szkoleniowej UE w Mali w 2015 r., a w 2016 r. Eurokorpus stworzył dowództwo Grupy Bojowej UE.

Jednostka przeszła też certyfikację NATO - w 2002 r. uzyskała status sił wysokiej gotowości i Sił Odpowiedzi NATO (ang. NATO Response Force), a w maju 2006 r. osiągnęła pełną zdolność operacyjną.

Polska i Eurokorpus

Koncepcja pełnoprawnego członkostwa Polski w Eurokorpusie została po raz pierwszy przedstawiona podczas spotkania ministrów obrony państw Trójkąta Weimarskiego w lipcu 2006 r. W grudniu tego samego roku Komitet Wspólny Eurokorpusu zaakceptował możliwość większego udziału polskich żołnierzy w dowództwie jednostki. Negocjacje, których celem była zmiana statusu Polski z państwa stowarzyszonego na ramowe rozpoczęły się w styczniu 2009 r.

W grudniu 2011 r. ówczesny szef Sztabu Generalnego WP gen. Mieczysław Cieniuch podpisał w imieniu Polski deklarację, zawierającą harmonogram działań zmierzających do osiągnięcia przez Polskę pełnej gotowości operacyjnej jako państwa ramowego od początku 2016 r.; później ten termin przełożono na początek 2017 r. Zgodnie z planem Polski generał miał dowodzić Eurokorpusem od 2019 r.

W deklaracji określono udział przedstawicieli Polski w gremiach kierowniczych Eurokorpusu, udziału w szkoleniach i ćwiczeniach, obejmowanie stanowisk w dowództwie przez polski personel, etapy stopniowego wydzielania wkładu materiałowo-technicznego oraz aspekty finansowe, związane ze zmianą statusu Polski. Gen. Cieniuch poinformował wówczas, że docelowo w Eurokorpusie będzie służyć 120 polskich żołnierzy, a do jednostki zostanie wyznaczona jedna polska brygada.

Do końca 2011 r. Polska obsadzała w kwaterze Eurokorpusu 18 stanowisk w tym jedno tzw. stanowisko flagowe, czyli zajmowane przez generała. W sierpniu 2013 r. w jednostce służyło ponad 50 Polaków, w czerwcu 2015 r. - ponad 90. Zastępcą szefa sztabu Eurokorpusu ds. planowania jest gen. bryg. Andrzej Knap. Dowódcą Eurokorpusu jest obecnie hiszpański generał broni Alfredo Ramirez.

MON: Polska zredukuje swój wkład w Eurokorpus

We wtorek MON zdementowało doniesienia, że Polska wycofuje się z Eurokorpusu. Decyzją Ministra Obrony Narodowej Polska jedynie zrezygnowała z ubiegania się o status państwa ramowego w dowództwie Eurokorpusu oraz stopniowo zredukuje w perspektywie 3-4 lat swój wkład. Zachowa jednak dalej status państwa stowarzyszonego i będzie się angażować w stopniu odpowiednim do tego statusu i zaangażowania innych państw europejskich - poinformowało ministerstwo.

Tę decyzję uzasadniono większym obciążeniem sił zbrojnych wynikającym z realizacji decyzji NATO o wzmocnieniu wschodniej flanki, zmniejszeniem zaangażowania Eurokorpusu w działania NATO oraz nieproporcjonalnie dużym zaangażowaniem Polski w jednostkę w porównaniu do innych państw ubiegających się o status państwa ramowego.

MON poinformowało, że redukcja polskiego zaangażowania została uzgodniona z państwami ramowymi i zostanie przeprowadzona tak, by zapewnić zdolność korpusu do wykonywania zadań statutowych i jego sprawne funkcjonowanie. Zakończenie procesu zostało zaplanowane na 2021 r.